Κώστας Ζυρίνης & Ισαβέλλα Μπερτράν

Στα δεξιά μας βουνά γυμνά, με κορφές χιονισμένες που χάνονται στα σύννεφα. Κι από την άλλη η ανελέητη έρημος Νταστ-Ε-Λούτ, ισόπεδη και γκρίζα με την τραχύτητα της πέτρας. Διανύουμε την δεκαετία του ’90 και οδεύουμε προς την Μπαμ που τα έκθαμβα μάτια μας είχαν την ανεπανάληπτη τύχη ν’ αντικρίσουν πριν την ξοδέψει ολοσχερώς ο Εγκέλαδος στο δολοφονικό του ξέσπασμα τα Χριστούγεννα του 2003.

Τοπίο επίπεδο, ηφαιστειακό, κιτρινοπράσινο από τα σκίνα, τους θάμνους και τις ακακίες. Λες και έκανα ένα τόξο στο διάγραμμα του χωροχρόνου για να’ ρθω εδώ στο λυκαυγές της ανθρώπινης παρουσίας πάνω στον πλανήτη. Διατρέχουμε την περιοχή όπου έχουν βρεθεί τα αρχαιότερα ίχνη του χόμο ερέκτους. Κάπου εδώ ξεπήδησε το είδος μας από τον λεγόμενο αυστραλοπίθηκο που περπάταγε στα τέσσερα χειροπόδαρά του.

Σταματάμε στην άκρη της κρεμαστής γέφυρας που αιωρείται περισσότερο από έναν αιώνα πάνω από τον ορμητικό και θορυβώδη Χαμπέρνα. Οι ξυλοδεσιές της έχουν ρημάξει μέσα στο χρόνο και πολλά από τα ξύλα χάσκουν πάνω από το αφρισμένο νερό. Κρέμεται από δύο βασικά χόρτινα σκοινιά, υπόπτου πλέον αντοχής. Φωτογραφίζω εκστασιασμένος αυτό το μνημείο επικινδυνότητας ενώ σκέφτομαι ότι αν θέλουμε να φτάσουμε στο καμπούνγκ των Παπούα δυστυχώς θα πρέπει να το διασχίσουμε.

Για οποιονδήποτε νεοφερμένο δυτικό μια βόλτα μόνος ανάμεσα σ’ ανθρώπους που η ζωή τους αποτιμάται λιγότερο από ένα δολάριο τη μέρα μοιάζει με χαρακίρι. Θέλει χρόνο και πολλές περιπλανήσεις σε χώρες σαν το Νεπάλ μέχρι ν’ αρχίσεις να χωνεύεις πως όταν ένα χέρι απλώνεται είναι  μονάχα για να παρακαλέσει, ποτέ για ν’ αρπάξει. Και πως η πανταχού παρούσα φτώχεια δεν απειλεί το πορτοφόλι σου, παρά μόνο τη εφησυχασμένη σου συνείδηση και τις βολικές “αλήθειες” σου.

Λόφος Στράνη. Η προτομή του Διονυσίου Σολωμού. Και η προτροπή του στους τότε Έλληνες σκαλισμένη στο μάρμαρο. Χαίρε, ω χαίρε, Ελευθεριά!... Απ αυτό εδώ ακριβώς το σημείο, που λες, έβλεπε ο ποιητής το Μεσολόγγι να φλέγεται και τη νέα Ελλάδα να γεννιέται. Και κανείς δεν βρέθηκε να του ψιθυρίσει στ αφτί πως αυτή η Ελευθερία  στο μέλλον μπορεί και να εξαργυρωθεί με καταναλωτικά σκουπίδια και θρασύτατη κερδοσκοπία. Μπας και προσθέσει κάνα στίχο παραπάνω, δηλαδή.

Αρχέγονη ζούγκλα! Αιωνόβια δέντρα σφιχταγκαλιασμένα σε μια αδυσώπητη κούρσα επιβίωσης προς το φως. Ψηλά, πιο ψηλά, κυνηγώντας τον ήλιο που εδώ κάτω φτάνει σε ελάχιστες ακτίνες φιλτραρισμένες  μέσα από τα φυλλώματα.  Ώρες ώρες οι όχθες είναι τόσο κοντά που σχεδόν τις ακουμπάμε με τα χέρια. Ώσπου, ιδού, το καταζητούμενο long house της φυλής των Ιμπάν…

Εν αρχή ην εκείνη η ταμπέλα στο νότιο Μαρόκο: «ΤΙΜΠΟΥΚΤΟΥ 52 ΜΕΡΕΣ». Από το σημείο αυτό ξεκινούσαν τα καραβάνια των Τουαρέγκ για να διασχίσουν τη Σαχάρα μέχρι το Ελ Ντοράντο τους, την περίφημη Τιμπουκτού όλων των ταξιδιωτικών θρύλων. Και ήταν τότε που μόλις αντικρίσαμε την εν λόγω πινακίδα,  μας σφηνώθηκε η ιδέα να βαδίσουμε κι εμείς κάποτε στους δρόμους της. Mέχρι που έγινε πραγματικότητα.

Έρημοι αρχαιολογικοί χώροι που δεν διαταράσσουν την σιωπή τους πάνω από  πέντε-έξι επισκέπτες τη βδομάδα. Λησμονημένα ευρήματα ύψιστης τέχνης που κοσμούν βιτρίνες άδειων μουσείων. Κι ένας αινιγματικός πολιτισμός χιλιετιών, που με δουλειά μυρμηγκιού αποσπάει μέσα από την αγκαλιά της άμμου ο κορυφαίος Ρωσοπόντιος σκαπανέας Βίκτορας Σαρηγιαννίδης.  Αν υπάρχει επί γης παράδεισος της άγνωστης αρχαιολογίας, τότε αυτός σίγουρα βρίσκεται στο Τουρκμενιστάν.

Μας ξέβρασε εδώ ένας ξεχαρβαλωμένος χωματόδρομος. Ψυχή ζώσα! Έχω μπροστά μου την απεραντοσύνη του γαλαζοπράσινου Νότιου Ινδικού. «Δέος» είναι η λέξη που ψάχνω για να εκφραστώ. Τεράστια και άγρια κύματα σκάζουν στον ύφαλο πεντακόσια μέτρα μακριά από την ακτή, κι από κει και πέρα ημερεύουν. Ή έτσι φαίνεται, γιατί η φαινομενική ηρεμία τους κρύβει μια τεράστια και ύπουλη καταστροφική δύναμη. 

Δυτική Μαδαγασκάρη.  Με το βλέμμα στραμμένο προς τη  μάνα-ήπειρο, την Αφρική, μακρινή στεριά αθέατη, τετρακόσια χιλιόμετρα πέρα από τα κύματα του Ινδικού. Πίσω μας, μια βδομάδα σκονισμένων δρόμων, ποταμίσιων περασμάτων και λασπωμένων παρακάμψεων κατά μήκος του ωκεανού, στην πορεία προς το νότο. Στο σύνορο του τροπικού. Και μπροστά μας τόσοι, κι άλλοι τόσοι σκονισμένοι δρομοι, ποταμίσια περάσματα και λασπωμένες παρακάμψεις. Για όπου...